^{काठमाडौँ -}श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालयले श्रम सम्बन्धी सबै सेवाहरू एउटै पोर्टल मार्फत प्रदान गर्ने उद्देश्यले तयार पारेको श्रम संसार आधिकारिक रूपमा सुरु गरिएको छ। मन्त्रालयले सोमबार पत्रकार सम्मेलनको आयोजना गर्दै ‘श्रम संसार’ पोर्टल सर्वसाधारणका लागि खुला गरेको छ।

यस पोर्टलले स्वदेशी तथा विदेशी रोजगारी खोज्ने, कामदार तथा कर्मचारी खोज्ने, विभिन्न तालिमका लागि आवेदन दिने, वैदेशिक रोजगारीको क्रममा आपतकालीन अवस्थामा सरकारी सहयोग लिने जस्ता सुविधा प्रदान गर्नेछ। यी सबै सेवाहरू नि:शुल्क उपलब्ध छन्। श्रम संसार वेबसाइट र एप दुवैमा उपलब्ध छ। एन्ड्रोइडका लागि यहाँ र आईओएसका लागि यहाँ क्लिक गरेर एप डाउनलोड गर्न सकिन्छ।

१ मे २०२५ मा प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले श्रम संसार पोर्टलको उद्घाटन गरेका थिए। तर, यसको उद्घाटन भए पनि, यो एप धेरै सक्रिय थिएन। अब यो पोर्टल सक्रिय भएपछि, यो नागरिक एपसँग पनि जोडिएको छ। यसका साथै, श्रम संसार पोर्टल नागरिक एपबाट पनि प्रयोग गर्न सकिन्छ। नागरिक एपका ३० लाखभन्दा बढी प्रयोगकर्ताहरू श्रम जगतसँग पनि जोडिने मन्त्रालयको विश्वास छ।

श्रम संसारबाट स्वदेशी र विदेशी रोजगारी पनि खोज्न सकिन्छ। जसमा म्यानपावर कम्पनीहरू, स्वदेशी कम्पनीहरू र रोजगार एजेन्सीहरूले रोजगारी खोल्न सक्छन्। कामदारहरूले कामदार र कर्मचारीहरू को खोजिरहेको छ भनेर पत्ता लगाउन सक्छन्। यस पोर्टलमा दर्ता गर्दा रोजगारदाताहरूले कम्पनीका कागजातहरू खुलाउनुपर्ने आवश्यकता रहेको छ। यस आधारमा आधिकारिक कम्पनीहरूले 'ब्लु टिक' पाउनेछन्।

श्रम संसारमा नेपाल सरकारले तोकेको न्यूनतम ज्याला (१९,५०० रुपैयाँ) भन्दा कम तलब भएको रोजगारी श्रम संसारमा राख्न नपाइने/अनुमति नदिने व्यवस्था गरिएको बताएको छ। पोर्टल र एप सम्बन्धी कुनै पनि गुनासो भएमा त्यसगुनासो सुन्नका लागि वैदेशिक रोजगार विभागको कल सेन्टर २४ घण्टा खुला रहने बताइएको छ।

त्यस्तै, विभिन्न सीप भएका स्वरोजगार व्यक्ति र सेवा प्रदायक संस्थाहरूले पनि पोर्टलमा आफ्ना सेवाहरू सूचीबद्ध गर्न/राख्न सक्छन्। प्लम्बिङ र इलेक्ट्रीशियन जस्ता सेवाहरू पनि श्रम संसारको पोर्टल मार्फत पाउन/खोज्न सकिन्छ।

यदि कुनै रोजगारदाताले श्रम संसारमा आफूले चाहेको कामदारको विवरण अपलोड गर्छ भने, उक्त कामको प्रकृतिको सीभी भएका कामदारमा उक्त रोजगारीको नोटिफिकेसन पुग्नेछ। यसले कामदारहरूलाई काम खोज्न सजिलो हुने बताइएको छ। यदि कुनै रोजगारदाताले विज्ञापन खोलेर कर्मचारी छनोट नगरेको पाइएमा, कल सेन्टरबाट निगरानी गरेर अनुगमन गर्ने र प्रश्नहरू पनि सोध्ने बताइएको छ ।

त्यस्तै, निजी क्षेत्रसँगै नेपाल सरकारका विभिन्न निकायहरूद्वारा प्रदान गरिने तालिमहरू पनि यस पोर्टल मार्फत हेर्न र आवेदन दिन सकिन्छ। यी तालिमहरू निःशुल्क वा सशुल्क हुन सक्छन्। यदि आफूले चाहे जस्तो तालिम नपाएमा पोर्टलबाटै गुनासो समेत गर्न सकिन्छ । उक्त गुनासोको आधारमा अत्यधिक माग भएका तालिमहरू समेत उपलब्ध गराउन मन्त्रालयले समन्वय गर्ने बताइएको छ ।

मन्त्रालयका अनुसार भविष्यमा गैरसरकारी संस्थाहरू "आईएनजीओ" (INGOs) का रोजगारीका अवसरहरू पनि पोर्टल मार्फत उपलब्ध हुनेछन्। त्यस्तै, सरकारले उपलब्ध गर्ने अनुदान पनि पोर्टल मार्फत खुलासा गरिनेछ।

श्रमिकहरूले श्रम संसार एप, नागरिक एप र वेबसाइटबाट आफ्नो शैक्षिक योग्यता, व्यक्तिगत विवरण र आफूले चाहेको कामको क्षेत्र छनौट गर्न सक्छन्। यसरी, उनीहरूले रोजेको क्षेत्रको विज्ञापन पोर्टलमा सबैभन्दा पहिले प्रदर्शित हुनेछ। रोजगारदाताहरूले विज्ञापन राख्न/खुलाउन वेब पोर्टल नै प्रयोग गर्नुपर्नेछ।

वैदेशिक रोजगारीमा भएका व्यक्तिले आपत्कालीन उद्दार सेवा पनि श्रम संसारबाट लिने सकिने व्यवस्था मिलाइएको छ । श्रमिकहरूको जिज्ञासा समाधानका लागि एआई च्याटबट पनि सुरु गर्ने योजना पनि मन्त्रालयले बनाएको छ । सोही योजना अन्तर्गत पहिलो चरणमा १५ दिनभित्र साउदी अरबमा एआई (AI) च्याटबट सार्वजनिकको तयारी मन्त्रालयले गरेको छ । यस च्याटबटबाट श्रमिकको ८० प्रतिशत प्रश्नको समाधान एआईले दिने दाबी गरिएको छ ।

मन्त्रालयले च्याट बटमा भ्वाइस कमान्ड राख्ने तयारी पनि भइरहेको बताएको छ। च्याटबटले कुन सीप सिक्ने भन्ने लगायत जानकारी चाहने व्यक्तिहरूलाई करियर काउन्सिल(सल्लाह) समेत प्रदान गर्नेछ।